زیبایی سخن

 

 

از جمله نعمت هاي پر ارج وگرانقدر ي كه خداوند جهان به انسانها عطا كرده است ،قدرت سخن گفتن وبيان مطالب است . اين نعمت،عامل معمي در تكامل انسانها است. سخن گفتن به منزله پلي است كه انسانها ي جدا از هم را به هم پيوند مي دهد وكالاي پر ارزش علم از راه سخن گفتن به ديگران منتقل مي شود . اين نعمت بسيار با ارزش به همان ميزان كه در ترقي وكمال آدمي موثر ومفيد است،در صورت عدم كنترل آن موجب سقوط وتباهي او مي شود .

از حضرت علي (ع) در باره زيبا ترين وزشت ترين مخلوقات خدا سوال مي كنند و ايشان در جواب مي فرمايند."سخن". زيرا

"بالكلام ابيضت الوجوه وتالگلام اسودت الوجوه"

چهره ها، با سخن سفيد وبا سخن سياه مي شوند.(بحار الانوار،ج71)

پس از اين حديث زيبا ؛ كنايه از اين دارد كه اگر سخن ؛ سنجيده ووزين باشد باعث روسفيدي انسان واگر بيهوده گويي ؛ غيبت ؛ تهمت،  دروغ و..... باشد باعث روسياهي وسر افكندگي انسانها مي شود.

زيبايي در همه ابعاد خود از ديد گاه اسلام محبوب ومطلوب است ؛ ولي در ميان اين زيبايي هاي جهان ؛ سخن زيبا از جايگاه خاصي برخوردار است.زيرا هم به لحاظ ادبي وتركيب كلمات مي توان جملات را زيبا ادا كرد وهم مي توان با سخن زيبا زيبايي هاي عالم را زيبا تر كرد.

قرآن كريم براي سخن زيبا ارزش زيادي قائل شده است وفرموده است :

 قل لعبادي يقولوا التي هي احسن (اسراء/53)

به بندگانم بگو برترين سخن را بگويند.

بديهي است كه خود قرآن هم از اين جهت گوي سبفت را از همه ربوده است ودانشمندان سخن شناس را در غرب وشرق، وادار به تحسين واعجاب كرده است.همچنين سخنان پيشوايان معصوم هم از ارزش والايي برخوردار هستند .

حضرت علي (ع) مي فرمايد: ما اهل بيت رسول خدا ، فرمانروايان سخن هستيم ودرخت سخن در وجود ما ريشه دوانيده وشاخ وبرگش بر ما آويخته است .(نهج البلاغه/خطبه 224)

حال كه در باره سخن زيبا ؛بسيار سفارش شده است بايد ديد اين سخن زيبا چه ويژگيهايي دارد.

اولا: سخن زيبا ونيكو سخني است كه برخاسته از فكر وانديشه باشد.يعني قبل از اينكه انسان بخواهد كاري انجام دهد وسخني را بگويد تمام جوانب خوب وبد آن را ارزيابي كند وسپس آن را انجام دهد وسخن بگويد.

دوم اينكه سخن بايد همراه با ادب اسلامي باشد، يعني طوري سخن گفته شود كه به شخصيت ديگران اهانت نشود ومقصود را در نهايت احترام ابراز كرد.

سوم اينكه سخن بايد راست وهمراه با عمل باشد، يعني ملاك زيبايي سخن تنها در زيبايي الفاظ نيست، بلكه لازم است عمل انسان هم سخن اورا تصديق كند.

زيبا سخن گفتن وزشت سخن گفتن آثار فراواني دارداز جمله:كسي كه زيبا سخن مي گويد.

 بنابرروايتي از امام سجاد(ع) (در بحار الانوار/ج71)

باعث ازدياد مال وثروت وافزايش روزي مي شودومرگ او به تاخير مي افتد. انسان محبوب دوستان وخانواده خود شده ووارد بهشت مي شود.همچنين زيبا سخن گفتن باعث ازدياد دوستان وك شدن دشمنان او مي شود .بد زباني نيز آثار مخصوص به خود را دارد از جمله اينكه : زشت سخن گفتن باعث مي شود فرومايگان در اطرافت مانند ودوستان خوب وانسانهاي شريف وبزرگوار از اطراف او پراكنده شوند.

همچنين كسي كه از كلمات زشت استفاده مي كند .در نامه عملش گناه ثبت مي شود،

چنانچه رسول خدا (ص) آورده است: من لم يحسب كلامه من عمله كثرت خطاياه وحضر عذابه

كسي كه سخن خود را جزءاعمالش به حساب نياورد وبي پروا حرف بزند لغزش هايش بسيار وعذابش نزديك شده است.(بحار الانوار/ج71)

از طرفي انسان همانند ساير موجودات اعضاوجوارح گوناگوني دارد كه نظم وهماهنگي آنها پيكره وجودي اورا شكل مي دهد وبدون ترديد هر يك از اعضا وجوارح  او براي هدفي خاص آفريده شده ومسئول انجام كاري است .ار جمله زبان حقوقي دارد مانند:بيان حقايق ،گفتن سخنان زيبا ،دور نگه داشتن اين ابزار از گفتار زشت،مستهجن ،دروغ ،غيبت،فحاشي ،سخن چيني و.....

همان گونه كه پيامبر اكرم (ص)در وصيت خود به علي (ع)در باره حق زبان فرموده است : آنچه موجب نجات مومن مي شود حفظ زبان است

همين طور حضرت علي(ع) در سفينه البحار آورده است :  كسي كه گمان كند حلال زاده است وحال آنكه گوشتهاي مردم را به غيبت مي خورد به حق دروغگو است.

با توجه به نكات گفته شده مي توانبه اين نكته پي برد كه بايستي در سخن گفتن دونكته اساسي توجه كرد :

اول اينكه چيزي را كه انسان نديده وبه واقعيت آن پي نبرده است ،از نقل آن به ديگران جدا خوداري كند .

دوم آنكه ادب اسلامي ايجاب مي كند انسان تمام آنچه را هم كه ديده بر زبان جاري نسازد وبازگو نكند.

حضرت علي(ع)مي فرمايد :  هر چه نمي داني از گفتن آن خوداري بورز ،بلكه مبادا تمام آنچهرا كه مي داني بازگو كني  (لا تقل ما لا تعلم بل لا تقل كل ما تعلم)

حاصل سخن اينكه با توجه به آيات ،روايات ونكات آموزنده تربيتي در باره سخن گفتن بكوشيم تا اول از همه از دراز گويي وتفصيل در گفتارپرهيز كنيم ودر صورت نياز هم سخنان زيباي خود را در دفاع از حق وپرهيز از باطل به كار ببريم .با سخنان زيبا شخصيت فردي واجتماعي افراد را حفظ كنيم واين نعمت زيباي خداوندي را در كارهاي زشت ،غيبت، تهمت،فحاشي واهانت به شخصيت ديگران به كار نبنديم وجز در موارد ضروري سخن نگوييم.

پيامبر اكرم (ص) : سكوتش طولاني بود وجز در مواقع ضروري سخن نمي گفت.

کارآرایی واثر بخشی

 

کارآیی:درست انجام دادن کار

 

اثر بخشی: کار درست انجام دادن